Stijn Meurkens

is programmeur, wiskundige, hardloper en zeiler. Over technologie, internet, mobile, productiviteit, Apple, media, kunst, politiek en alles wat me verder bezig houdt. Lees ook mijn tweets, of fork mijn code.

De dood van de aanbesteding

Als jonge tiener las ik maandelijks PC Magazine, en dan vooral de advertenties, om te zien hoe snel de processors nu weer geworden waren. Kwijlen om een 333 megahertz processor, dat werk. (Overigens geleverd in een systeem met ook nog eens 64 megabyte RAM-geheugen.) Ik heb momenteel geen idee welke processor er in mijn MacBook Air zit. Hij is meer dan snel genoeg, dat weet ik wel.

Specificaties hebben hun langste tijd gehad. November vorig jaar schreef TechCrunch-columnist MG Siegler het stuk “The dead of the spec”, waarin hij doorlichtte wat er veranderd is sinds die tijd. Over HP dat nog steeds honderden verschillende laptops verkoopt met een waslijst aan technische specificaties, en over Apple dat alleen nog maar zegt “de ultieme laptop voor elke dag” en de specs wegmoffelt in kleine lettertjes.

My MacBook Air doesn’t have the specs of a brand new HP PC laptop — but it still feels faster. Maybe it’s OS X, or maybe it’s the solid state drive. Point is, consumers don’t and shouldn’t care. They care about which machine will boot faster and which will be easier to navigate. Time to web matters.

Siegler beperkt zich in zijn stuk tot hardware, maar hetzelfde verhaal is net zo waar voor software. Gebruikers zijn al lang niet meer geïnteresseerd in wat een stuk software allemaal kan. Gebruikers willen dingen die prettig werken. Dan kan je misschien wel een kleine encyclopedie aan functionaliteit aanbieden, de eenvoud waarmee een kerntaak uitgevoerd kan worden is veel belangrijker.

Om tot dit soort producten te komen volgen veel innovatieve bedrijven tegenwoordig een agile ontwikkelproces. Het Agile Manifesto, dat deze stroming voor het eerst definieerde, schrijft: “(W)e have come to value (…) customer collaboration over contract negotiation” en de begeleidende twaalf principes stellen, onder andere:

Welcome changing requirements, even late in development. Agile processes harness change for the customer’s competitive advantage.

Deliver working software frequently, from a couple of weeks to a couple of months, with a preference to the shorter timescale.

Oftewel: ben flexibel. Laat snel resultaten zien om je gebruikers te kunnen laten snuffelen aan je product. Staar je niet blind op de lijst van eisen, maar kijk naar wat belangrijk is. Schrijf, schrap en pas aan. Werk samen en kom tot een geweldig product.

Dat is precies waarom het altijd mis gaat in overheidsorganisaties. Waarom grote ICT-projecten altijd eindigen in een dikke fail. In ambtelijke clubs wordt een lijst van eisen opgesteld, dat wordt Europees aanbesteed, en vervolgens gaat de onstopbare trein rechtdoor naar een product dat dat allemaal kan. Vooral niet omkijken. Dit zijn de eisen, en dan is het prima.

Daarom staan er in Nijmegen nu parkeerautomaten met een touchscreen dat niet te lezen is in de zon, en waar je drie seconden je vinger op moet leggen voordat ze een tik registreren. “Drie seconden is een te lange responsietijd voor het touchscreen” en “scherm moet ook leesbaar zijn in direct zonlicht” zullen wel niet in de lijst van eisen hebben gestaan.

Zo’n aanbestedingsbeleid zal prima werken voor parkeergarages en het onderhoud van groenvoorzieningen, maar niet voor gebruikerstechnologie. Een functioneel ontwerp is nog lang geen product. Computerprogrammatuur moet je voelen voor je weet of het iets is. Aan de hand van een schets kan je geen conclusies trekken. Het moet werken om er een mening over te kunnen geven. Je moet de details onder ogen kunnen zien. Voelen, klikken, écht gebruiken. Kijken of je te lang moet wachten, of de workflow wel voor zichzelf spreekt, of mensen niet vervallen in het onnodig herhalen van taken.

Dan merk je pas of de schoen wringt, en zo ja: waar.